मार्ग यशाचा- ६४-“द्रोणाचार्यां”चे प्रशिक्षण,म्हणजे काय?
इंडियन प्रीमियर लीग म्हणजेच आयपीएलच्या सामन्यांसह देशात आणि परदेशात अनेक क्रीडाप्रकारांचे सामने सतत सुरू असतात. या सामन्यांमध्ये भारतीय क्रीडापटू चांगली कामगिरी बजावत आहेत. आयपीएल किंवा इतर क्रीडाप्रकारांमध्ये खेळाडूंसोबतच क्रीडाप्रशिक्षकांचीही चर्चा होते. क्रीडापटूंच्या यशात त्यांचे प्रशिक्षक किंवा गुरु मोठा हातभार लावतात. दरवर्षी भारत सरकार एका प्रशिक्षकाला द्रोणाचार्य पुरस्कार देऊन सन्मानित करते.
क्रीडा प्रशिक्षकाच्या माध्यमातून उत्तम करिअर घडू शकते, ही बाब ध्यानात घेऊन नेताजी सुभाष नॅशनल इंस्टिट्यूट ऑफ स्पोर्ट्स (एनएसएनआयएस) या संस्थेने डिप्लोमा इन स्पोर्ट्स कोचिंग आणि इतर अभ्यासक्रम सुरू केले आहेत.
भारत सरकारच्या युवक कल्याण आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत असणारी ही स्वायत्त संस्था आहे. भारतीय क्रीडाविश्वाला शिक्षण, प्रशिक्षण, संशोधन आणि इतर साहाय्य करून या संस्थेने उभारी दिली आहे.
### डिप्लोमा इन स्पोर्ट्स कोचिंग (६४वी बॅच – २०२६-२७)
या अभ्यासक्रमाची प्रवेश प्रक्रिया पूर्ण झाली असून अर्ज करण्याची शेवटची तारीख **२३ एप्रिल २०२६** होती.
या अभ्यासक्रमात एक्झरसाइज फिजिओलॉजी अँड स्पोर्ट्स मेडिसिन, स्ट्रेंग्थ अँड कंडिशनिंग, डिजिटल लर्निंग, कोचिंग डायनॅमिक्स, स्पोर्ट्स सायकॉलॉजी, स्पोर्ट्स न्युट्रिशन अँड बायोकेमिस्ट्री, बायोमेकॅनिक्स अँड स्पोर्ट्स अँथ्रॉपॉमेट्री, प्रोफेशनल डेव्हलपमेंट अशा विषयघटकांचा समावेश आहे. अभ्यासक्रमाचा कालावधी एक वर्ष आहे.
कोर्स फी (भारतीय उमेदवार): **६३,८०० रुपये**.
**प्रवेश प्रक्रिया**
(१) कॅटेगरी अ (थेट प्रवेश) – ऑलिंपिक स्पर्धेत भारताचे प्रतिनिधित्व, वरिष्ठ जागतिक स्पर्धा, कॉमनवेल्थ किंवा आशियाई क्रीडा स्पर्धेत पदक.
(२) कॅटेगरी अ-२ (आंतरराष्ट्रीय क्रीडापटूंसाठी) – १२वी उत्तीर्ण आणि ऑलिंपिक, वरिष्ठ जागतिक, आशियाई, कॉमनवेल्थ किंवा युवा ऑलिंपिक स्पर्धेत सहभाग.
(३) कॅटेगरी ब – पदवी आणि आंतरराष्ट्रीय व राष्ट्रीय महत्त्वाच्या क्रीडा स्पर्धेत सहभाग.
**कॅम्पस आणि क्रीडाप्रकार**
– **पतियाळा कॅम्पस** – बॉक्सिंग, सायकलिंग, फेन्सिंग, हँडबॉल, हॉकी, ज्युडो, वेटलिफ्टिंग, कुस्ती, वुशू, योगासना, ॲथलेटिक्स इ.
– **बेंगळुरू कॅम्पस** – बॅडमिंटन, बास्केटबॉल, हॉकी, कबड्डी, खो-खो, शूटिंग, स्विमिंग, टेनिस, व्हॉलीबॉल, तायक्वोंदो, ॲथलेटिक्स इ.
– **कोलकाता कॅम्पस** – आर्चेरी, ॲथलेटिक्स, फूटबॉल, जिमनॅस्टिक्स, टेबल टेनिस इ.
– **थिरुवनंतपूरम कॅम्पस** – कॅनोइंग अँड कायाकिंग, रोविंग.
एकूण २६ क्रीडाप्रकारांमध्ये ७८५ जागा + १०४ सुपरन्यूमररी जागा उपलब्ध होत्या.
**परीक्षा पद्धत**
ऑनलाइन चाळणी परीक्षा देशातील विविध केंद्रांवर घेतली जाते. यात सामान्य ज्ञान, संगणकीय ज्ञान, भाषा व संवाद कौशल्य, तार्किक क्षमता, स्पेशलाइज्ड स्पोर्ट्स थिअरी यांचा समावेश असतो. शैक्षणिक कामगिरी, मुलाखत आणि क्रीडा कामगिरीलाही गुण दिले जातात.
### एम.एस्सी. इन स्पोर्ट्स कोचिंग (२०२६-२८)
या अभ्यासक्रमाला अर्ज करण्याची शेवटची तारीख **३० एप्रिल २०२६** होती.
हा अभ्यासक्रम पतियाळा येथील कॅम्पसमध्ये चालवला जातो. सैद्धांतिक आणि प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण, शारीरिक विकास, नेतृत्व विकास, क्रीडा विज्ञान, क्रीडा मानसशास्त्र यांचा समावेश आहे. कालावधी दोन वर्षे.
**अर्हता** – कोणत्याही विषयातील पदवी + एनएसएनआयएसचा डिप्लोमा इन स्पोर्ट्स कोचिंग किंवा मान्यताप्राप्त संस्थेतील समतुल्य डिप्लोमा / चार वर्षांचा बी.एस्सी. इन स्पोर्ट्स कोचिंग. किमान ५५ टक्के गुण आवश्यक.
### पदव्युत्तर पदवी अभ्यासक्रम (२०२६-२७)
सर्व पदव्युत्तर पदवी अभ्यासक्रमांसाठी अर्ज करण्याची शेवटची तारीख **३० एप्रिल २०२६** होती.
(१) **पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन स्पोर्ट्स परफॉर्मन्स अॅनालिसिस**
(२) **पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन स्पोर्ट्स न्युट्रिशन**
(३) **पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन स्ट्रेंग्थ अँड कंडिशनिंग**
(४) **पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन स्पोर्ट्स सायकॉलॉजी**
(५) **पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन एक्झरसाइज फिजिऑलॉजी**
या सर्व अभ्यासक्रमांचा कालावधी प्रत्येकी एक वर्ष आहे. प्रवेशासाठी १०० गुणांची परीक्षा (८० गुण लेखी + २० गुण मुलाखत) घेतली जाते.
**संपर्क**
नेताजी सुभाष नॅशनल इंस्टिट्यूट ऑफ स्पोर्ट्स, ओल्ड मोतीबाग, पतियाळा – १४७००१
दूरध्वनी – ०१७५-२३०६१७१ / ०१७५-२३९४२६१
संकेतस्थळ – https://nsnis.org आणि https://www.dipsc.nsnis.in
ईमेल – nsnisacademics@gmail.com
— सुरेश वांदिले